WSL qurmaq

WSL Dashboard istifadə etməzdən əvvəl Windows sisteminizdə WSL 2 mühiti düzgün aktivləşdirilməli və konfiqurasiya edilməlidir. Bu sənəd üç əsas hissədən ibarətdir:

1. WSL-nin aktivləşdirilməsi və konfiqurasiyası: WSL 2-nin əsas quraşdırma və konfiqurasiyasını tamamlayın.
2. Əmrin işləməsi quraşdırmanın uğurlu olması demək deyil: wsl əmrinin icra oluna bilməsinin Linux-un uğurla quraşdırıla biləcəyi demək olmadığını izah edir.
3. Quraşdırma uğursuzluqlarının aradan qaldırılması: Konfiqurasiya tamamlandıqdan sonra quraşdırma yenə də uğursuz olarsa, yoxlama və təmir üsulları.

1. WSL-nin aktivləşdirilməsi və konfiqurasiyası

Bu fəsil sizə lazımi əsas parametrlərin yerinə yetirilməsində rəhbərlik edəcək. Bu fəsli tamamladıqdan sonra əmrin işləməsi ilə uğurlu quraşdırma arasındakı fərqi anlamaq üçün 2-ci fəsli oxuyun; quraşdırma ilə bağlı hələ də problem yaşayırsınızsa, 3-cü fəslə müraciət edin.

1.1 Sistem tələblərinin yoxlanılması

WSL 2-nin Windows versiyası üçün minimum tələbləri var. Win + R düymələrini basın, winver yazın və versiyanızı yoxlayın:

• Windows 10: Versiya 1903 və ya daha yeni, build 18362 və ya daha yüksək olmalıdır.
• Windows 11: Bütün versiyalar dəstəklənir.

IMPORTANT

Versiyanız çox köhnədirsə, əvvəlcə "Windows Update" vasitəsilə sisteminizi yeniləyin.

1.2 Avadanlıq virtualizasiyasının aktivləşdirilməsi

WSL 2 virtualizasiya texnologiyası üzərində işləyir, buna görə də anakartın BIOS/UEFI parametrlərində Virtualizasiya Texnologiyası (Virtualization Technology) aktivləşdirilməlidir.

• Yoxlama üsulu: "Tapşırıq meneceri"ni (Task Manager) açın → "Performans" (Performance) sekmesi → "CPU".
• Vəziyyətin yoxlanılması: Sağ alt küncdəki "Virtualizasiya" (Virtualization) vəziyyətinin "Aktiv" (Enabled) olaraq göstərildiyinə əmin olun.
• Aktivləşdirmə üsulu: Aktiv deyilsə, kompüteri yenidən başladıb BIOS/UEFI parametrlərinə girməli, Intel VT-x və ya AMD-V kimi bir seçim tapıb onu Enabled olaraq təyin etməlisiniz.

1.3 Windows-un müvafiq funksiyalarının aktivləşdirilməsi

Windows-un "Linux üçün Windows Alt Sistemi" (Windows Subsystem for Linux) və "Virtual Maşın Platforması" (Virtual Machine Platform) funksiyalarını açmalısınız.

Metod A: Qrafik interfeys vasitəsilə (tövsiyə olunur)

1. Win + S düymələrini basın, "Windows funksiyalarını yandırın və ya söndürün" seçimini axtarıb açın.
2. Aşağıdakı iki elementi işarələyin:
   • Linux üçün Windows Alt Sistemi (Windows Subsystem for Linux)
   • Virtual Maşın Platforması (Virtual Machine Platform)
3. "OK" düyməsini basın və istənildikdə kompüteri yenidən başladın.

Metod B: Əmr sətri vasitəsilə (administrator icazəsi)

PowerShell-i administrator olaraq işə salın və aşağıdakı əmrləri icra edin:

# WSL-ni aktivləşdirin
dism.exe /online /enable-feature /featurename:Microsoft-Windows-Subsystem-Linux /all /norestart

# Virtual Maşın Platformasını aktivləşdirin
dism.exe /online /enable-feature /featurename:VirtualMachinePlatform /all /norestart

İcra tamamlandıqdan sonra kompüteri əl ilə yenidən başladın.

1.4 WSL kernelinin quraşdırılması / yenilənməsi

Windows-un müasir versiyaları WSL yeniləmələrini Microsoft Store vasitəsilə əldə edə bilər.

• Yükləmə ünvanı: Microsoft Store - Windows Subsystem for Linux
• Əl ilə yükləmə: Mağazadan istifadə edə bilmirsinizsə, WSL GitHub Releases səhifəsindən ən son .msixbundle və ya .msi quraşdırma paketini yükləyərək oflayn quraşdırma edə bilərsiniz.

1.5 WSL 2-nin susma versiya olaraq təyin edilməsi

Yeni quraşdırılan paylamaların susmaya görə WSL 2 istifadə etməsini təmin etmək üçün terminalda aşağıdakı əmri icra edin:

wsl --set-default-version 2

1.6 Tez-tez verilən suallar

• 0x80370102 xətası: Adətən BIOS-da virtualizasiyanın aktivləşdirilməməsi və ya Hyper-V ilə toqquşma səbəbindən baş verir.
• WSL 1 və WSL 2 arasında keçid: Mövcud WSL 1 nümunəsini WSL 2-yə yüksəltmək üçün wsl --set-version <paylama-adı> 2 əmrindən istifadə edə bilərsiniz.

2. Əmrin işləməsi quraşdırmanın uğurlu olması demək deyil

wsl --version, wsl -l -v kimi əmrlərin normal icra oluna bilməsi Linux quraşdırılması üçün şərtlərin artıq təmin olunduğu mənasına gəlmir. İkisi fərqli mərhələlərdədir və bərabər tutula bilməz.

Əmrin işləməsi yalnız bunu göstərir:

• ✅ Windows-da WSL komponentləri aktivləşdirilib / quraşdırılıb
• ✅ wsl.exe əmr sətri aləti istifadəyə yararlıdır
• ✅ Sistem WSL ilə əlaqəli əmrləri tanıyır

Amma Linux paylamasının uğurla quraşdırılması üçün əlavə şərtlər də tələb olunur. Tez-tez ilişib qalınan yerlər bunlardır:

1. Virtualizasiya söndürülüb: BIOS/UEFI-də VT-x / AMD-V aktivləşdirilməyib, WSL 2 işə düşə bilmir və ya paylamanın quraşdırılması zamanı virtualizasiya xətası bildirir (yoxlama üsulu üçün bax 1.2 Avadanlıq virtualizasiyasının aktivləşdirilməsi).
2. Windows versiyası / build nömrəsi çox köhnədir: WSL 2-nin kernel və versiya üçün tələbləri var; Home nəşrində və ya çox köhnə korporativ görüntülərdə funksiyalar natamam ola bilər (yoxlama üsulu üçün bax 1.1 Sistem tələblərinin yoxlanılması).
3. Hələ heç bir Linux paylaması quraşdırılmayıb: wsl -l -v yalnız quraşdırılmış paylamaları sadalayır; heç nə quraşdırılmayıbsa, siyahı boş olur və bu, Ubuntu-nun birbaşa işə salına biləcəyi demək deyil.
4. Şəbəkə / Microsoft Store problemləri: wsl --install -d <paylama> görüntünü mağazadan və ya şəbəkədən çəkməyi tələb edir; korporativ şəbəkə, proksi və firewall bunu əngəlləyə bilər.
5. Qeyri-kafi icazələr: Paylama quraşdırmaq və ya WSL parametrlərini dəyişdirmək üçün administrator icazəsi tələb olunur.

TIP

Sadə desək: WSL əmri işləyir ≠ Linux hazırdır; sadəcə "giriş biletini" almısınız, hələ real sistem quraşdırılmayıb.

3. Quraşdırma uğursuzluqlarının aradan qaldırılması

1-ci fəsil üzrə konfiqurasiyanı tamamladıqdan (və ya tamamladığınızı düşündükdən) sonra wsl --install yenə də uğursuz olarsa, aşağıdakı ardıcıllıqla yoxlayın.

3.1 Əvvəlcə "bir kliklə yoxlama" aparın

PowerShell-i administrator olaraq işə salın və ardıcıllıqla icra edin:

wsl --install --no-distribution
wsl --set-default-version 2

• ✅ Bu iki əmr də rahat icra olunursa, WSL isteğe bağlı komponentlərinin aktivləşdirildiyi və virtualizasiya şərtlərinin əsasən təmin olunduğu deməkdir.
• ❌ Uğursuz olarsa, nəyin çatışmadığı birbaşa göstərilir (məs., Virtual Maşın Platforması, Hyper-V, BIOS virtualizasiyası və s.).

Sonra systeminfo əmrini icra edin və çıxışda Virtualization Enabled In Firmware: Yes ifadəsinin göründüyünü təsdiqləyin. Yuxarıdakıların heç birində xəta yoxdursa, paylamanı quraşdırmaq üçün wsl --install əmrini rahatlıqla icra edə bilərsiniz.

NOTE

Heç bir əmr wsl --install əmrinin 100% uğurlu olacağına zəmanət verə bilməz, lakin yuxarıdakı yoxlamalar quraşdırma şərtlərinin təmin olunub-olunmadığını təsdiqləyə bilər.

3.2 Əl ilə yoxlama siyahısı

"Bir kliklə yoxlama" problemi hələ də müəyyən edə bilmirsə, maddə-maddə yoxlayın:

1. BIOS/proqram təminatı virtualizasiyasının açıq olub-olmadığını yoxlayın: Administrator PowerShell-də systeminfo icra edin; çıxışda Virtualization Enabled In Firmware: Yes görünməlidir.
2. Windows funksiyalarının açıq olub-olmadığını yoxlayın:

   Get-WindowsOptionalFeature -Online -FeatureName Microsoft-Windows-Subsystem-Linux
   Get-WindowsOptionalFeature -Online -FeatureName VirtualMachinePlatform

   Hər iki əmrin statusu Enabled olmalıdır.
3. WSL-nin istifadəyə yararlı olub-olmadığını yoxlayın: wsl --version əmrini icra edin; normal çıxış verməlidir; əmrin mövcud olmadığı bildirilirsə, WSL komponentləri quraşdırılmayıb deməkdir; 1-ci fəslə qayıdın.
4. WSL 2-nin istifadə oluna biləcəyini yoxlayın (kernel və virtual maşın platforması): wsl --set-default-version 2 əmri uğurla qayıtmalıdır. Ümumi uğursuzluq səbəbləri: virtual maşın platforması aktivləşdirilməyib və ya BIOS-da VT-x / AMD-V açılmayıb.

3.3 Ümumi uğursuzluq səbəblərinin sürətli cədvəli

Vəziyyət	İzah	Həll üsulu
BIOS-da virtualizasiya açılmayıb	Mütləq uğursuz	Yenidən başladıb BIOS-a girin və VT-x / AMD-V-ni açın (bax 1.2)
Windows 10 19041-dən aşağıdır	wsl --install dəstəklənmir	Sistemi yeniləyin (bax 1.1)
Korporativ mühitdə Hyper-V / virtualizasiya söndürülüb	Uğursuz ola bilər	Sistem administratoru ilə əlaqə saxlayın
Köhnə Home nəşrli sistem	Əl ilə quraşdırma tələb olunur	WSL kernelini 1.4 üzrə əl ilə quraşdırın

3.4 0xc03a0014 xətası: Virtual disk dəstək provayderi tapılmadı

Xəta mesajı Cannot find a virtual disk support provider for the specified file şəklindədir. Bu, Linux paylamasının özü ilə bağlı problem deyil, Windows VHD/VHDX virtual disk yığınının düzgün işləməməsidir; WSL 2 paylamanı qeydiyyata alarkən və ya ext4.vhdx yaradarkən / bağlayarkən uğursuz olur.

Əvvəlcə minimal yoxlama aparın: PowerShell-i administrator olaraq işə salın və New-VHD əmrini sınaqdan keçirin (məs., New-VHD -Path C:\test.vhdx -SizeBytes 1GB). Bu əmr də eyni xətanı bildirirsə, problem 100% Windows tərəfindədir və paylama ilə əlaqəsi yoxdur.

Aşağıdakı ardıcıllıqla yoxlayın və təmir edin:

1. Virtual Disk xidməti işləmir: services.msc faylını açın, Virtual Disk xidmətini tapın, başlanğıc növünü "Avtomatik" edin və xidməti işə salın.

2. WSL / virtual maşın platforması funksiyaları aktivləşdirilməyib (və ya qüvvəyə minməyib): 1.3 Windows-un müvafiq funksiyalarının aktivləşdirilməsi bölməsindəki əmrləri yenidən icra edin və sonra mütləq yenidən başladın. Windows Home nəşrində tam Hyper-V yoxdur, lakin WSL 2 yalnız virtual maşın platformasına ehtiyac duyur, Hyper-V idarəetmə interfeysinə yox.

3. Virtual disk sürücüləri / cihazları çatışmır: Cihaz Menecerini (Device Manager) açın və "Sistem cihazları / Yaddaş nəzarətçiləri" bölməsində aşağıdakıların olub-olmadığını yoxlayın:

   • Microsoft Virtual Disk Provider
   • Microsoft Virtual Drive Enumerator
   • Microsoft VHD Loopback Controller

   Çatışmazlıqda onları hdwwiz.exe vasitəsilə əl ilə əlavə edə bilərsiniz (Yaddaş nəzarətçiləri → Microsoft → Microsoft VHD Loopback Controller) və FsDepends xidmətinin söndürülmədiyinə əmin olun.

4. İdxal edilən görüntü WSL tələblərinə uyğun deyil: wsl --import --vhd istifadə edərkən VHDX fayl sistemi ext4 olmalıdır; LUKS şifrəli disk, adi raw.img, canlı ISO və ya NTFS/FAT formatında boş disk ola bilməz. .img / .qcow2 / .iso faylları birbaşa wsl --import --vhd ilə istifadə edilə bilməz.

5. Yol / icazə / fayl sistemi problemləri: Hədəf qovluq NTFS diskində olmalıdır (FAT32/exFAT uyğun deyil); yolda Çin simvollarından, boşluqlardan və xüsusi simvollardan qaçının; şəbəkə diskindən, OneDrive-dan və ya sıxılmış qovluqdan idxal etməyin; mütləq əsl administrator PowerShell istifadə edin (adi terminal yox).

6. Sistem komponentləri zədələnib: Sistem komponentlərini təmir etmək üçün ardıcıllıqla DISM və SFC əmrlərini icra edin, sonra yenidən cəhd edin:

   DISM.exe /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
   sfc /scannow

TIP

Üçüncü tərəf virtualizasiya proqramları (VirtualBox, VMware) və ya təhlükəsizlik proqramlarının sandbox / gücləndirmə funksiyaları (360, Huorong kimi) virtual disk əməliyyatlarına müdaxilə edə bilər; yoxlama zamanı onları müvəqqəti söndürməyi sınaya bilərsiniz.